Manbalar va uslub

Nemis ismlari

Ro‘yxat nemis tilida qo‘llanadigan va nemis tilida so‘zlashuvchi mamlakatlarda uchraydigan ismlarni hamda xalqaro ismlarni qamrab oladi. Ismning nemis tilida ishlatilishi uning kelib chiqishi albatta nemischa degani emas. Etimologik talqinlar manbalarga qarab farq qilishi mumkin; ishonchli ma’no aniqlanmagan holatlarda bu ochiq ko‘rsatilgan.

Nemis alifbosining asosiy harflari A–Z tartibida berildi. Ä, Ö va Ü — umlautli harflar; ß esa alohida boshlang‘ich harf sifatida ishlatilmaydi. Q, X va Y harflaridan boshlanuvchi ismlar nemis tilida nisbatan kam uchraydi va ularning ko‘pchiligi xalqaro kelib chiqishga ega.

O‘zbek ismlari

Har bir bo‘limda o‘g‘il va qiz bolalar ismlari alohida jadvalda berildi. Ismlarning bir qismi turkiy-o‘zbekcha, ko‘pchiligi esa arabcha va fors-tojikcha manbalardan o‘zbek ismlar tizimiga kirgan. “Kelib chiqishi” ustunida ismning til manbasi, “Ma’nosi” ustunida esa keng tarqalgan etimologik yoki an’anaviy izoh keltiriladi. Ayrim tarixiy va qo‘shma ismlarning ma’nosi bahsli yoki xalqona talqinga ega ekanligi alohida e’tiborga olinishi kerak.

O‘zbek lotin yozuvidagi amaliy alifbo tartibi qo‘llandi: A, B, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, X, Y, Z, O‘, G‘, Sh, Ch. “Ng” harfi bilan boshlanadigan an’anaviy o‘zbek ismlari keng tarqalmagani sababli unga sun’iy ravishda ismlar kiritilmadi.

Ismning o‘zbek oilalarida qo‘llanishi uning kelib chiqishi sof o‘zbekcha ekanini anglatmaydi. Ism ma’nolari an’anaviy izohlar asosida qisqacha berildi; ilmiy yoki rasmiy ishda foydalanishdan oldin E. Begmatovning “O‘zbek ismlari izohi” kabi maxsus antroponimik lug‘atlar bilan tekshirish tavsiya etiladi.

Rus ismlari

Ro‘yxatga rus tili an’anasida qo‘llanadigan ismlar kiritilgan. Ularning kelib chiqishi qadimgi ibroniy, yunon, lotin, slavyan, skandinaviya, german va boshqa tillarga borib taqalishi mumkin. Ma’nolar keng tarqalgan etimologik talqinlar sifatida berilgan; bahsli talqinlar alohida belgilangan.

Rus alifbosida 33 ta harf bor. Ъ, Ы va Ь harflari an’anaviy shaxs ismlari boshida deyarli uchramaydi. Kam uchraydigan boshlang‘ich harflar (Ё, Ж, Й, Ц, Ч, Щ) uchun boshqa harflarga qaraganda kamroq variant keltirilgan: mavjud bo‘lmagan yoki sun’iy tuzilgan ismlar qo‘shilmagan.

Ismning rus tilida qo‘llanishi uning ruscha kelib chiqqanini anglatmaydi. Ilmiy ishda har bir ismning etimologiyasini shaxs ismlarining maxsus lug‘atlari bilan qo‘shimcha tekshirish lozim.